الشيخ السبحاني
48
قرآن و اسرار آفرينش (تفسير سوره رعد) (فارسى)
سپس افزود : من از آن مىترسم كه تو يك فرد گمراه باشى . از اينرو دستور داد او را از مجلس بيرون كنند . « 1 » قرآن با دستورهاى مؤكد خود به تدبر و دقت ، با اين طرز تفكر سرسختانه مبارزه كرده و اعلام مىدارد قرآن هدفى جز روشن ساختن اذهان و راهنمايى مردم به امورى كه راه درك آنها منحصر به وحى است ، ندارد . بنابراين بايد براى درك اين حقايق عالى قرآنى در خود آيه دقت نمود و از آيات ديگر كه از جهاتى مشابه آيهء مورد بحث است استمداد جست و به كمك خود قرآن ، قرآن را تفسير نمود . عرش از نظر لغت و قرآن بررسى موارد استعمال « عرش » به ثبوت مىرساند كه يك معنا ، بيشتر ندارد و همه معانى متعددى كه لغت نويسان براى آن ذكر كردهاند ، همگى به يك ريشه برگشته ، در حقيقت از مصاديق آن معناى اصيل هستند . ابن فارس در المقاييس « 2 » مىنويسد : « عرش » از نظر معنا ريشهء واحدى دارد و عرب ، سقف ساختمان و هر نوع سايهبانى را عرش مىگويند از اين نظر مىبينيم
--> ( 1 ) . الميزان ، ج 8 ، ص 165 - 166 . ( 2 ) . يكى از مشكلات هر زبان و به خصوص زبان عربى كه مملو از مجاز و كنايه است شناسايى ريشهءمعانى مختلف يك لفظ است . چه بسا يك فرد غير وارد ، در آغاز كار تصور مىنمايد كه يك لفظ داراى معانى مختلف بوده و هر كدام وضع خاصى دارند ، ولى پس از بررسى ريشهء آنها ، روشن مىشود كه لفظ مزبور يك معنا بيش نداشته و معانى ديگر از مشتقات آن هستند و به مناسبتهايى در آنها به كار رفتهاند . در ميان فرهنگهاى زيادى كه براى لغت عرب نوشته شده است المقاييس بهترين كتابى است كه براى ريشهشناسى و تشخيص معانى واقعى الفاظ عرب تأليف يافته است . مؤلف آن احمد بن فارس بن زكريا از لغتشناسان بزرگ زبان عرب در قرن چهارم اسلامى بوده و در سال 395 درگذشته است . اين اثر نفيس در شش جلد در مصر چاپ شده است و مطالعهء آن را به كسانى كه علاقهمندند معانى اصيل الفاظ قرآن را در روز نزول آن به دست آورند توصيه مىنماييم و به نظر ما ريشهشناسى يكى از كليدهاى مهم براى فهم بسيارى از آيات قرآن است .